Monday, July 27, 2026
SUBSCRIBE
22 GLOBAL MEDIA AWARDS
Food For Mzansi
  • News
  • Changemakers
  • Lifestyle
  • Farmer’s Inside Track
  • Food for Thought
No Result
View All Result
  • News
  • Changemakers
  • Lifestyle
  • Farmer’s Inside Track
  • Food for Thought
No Result
View All Result
Food For Mzansi
No Result
View All Result
in isiXhosa, News

Ishishini loqanduselomaqanda luyintsikelelo kumafama eenkuku aseLimpopo

Ukuveliswa kweenkuku eLimpopo kwafumana inkxaso enkulu ngokuvulwa ngokusesikweni kweNorthroost Hatchery eMakhado. Esi sakhiwo singavelisa amantshontsho angama208 000 anosuku ubudala qho ngeveki. Lilinge elidibeneyo likasomashishini wasekuhlaleni neenkampani ezimbini zokuvelisa iinkuku

by Staff Reporter
13th September 2023
UClive Tigere waseKC Hatchery engaphakathi kwindawo yoqanduselomaqanda entsha kraca

UClive Tigere waseKC Hatchery engaphakathi kwindawo yoqanduselomaqanda entsha kraca

Share on FacebookShare on TwitterShare on WhatsApp

Ukuveliswa kweenkuku eLimpopo kwafumana inkxaso enkulu ngokuvulwa kweNorthroost Hatchery eMakhado. Isakhiwo sale mihla, esitsha esinokuvelisa amantshontsho asemgangathweni anosuku ubudala angama208 000 ngeveki, iNorthroost lilinge elidibeneyo eliphakathi kosomashishini wasekuhlaleni uClive Tigere waseKC Hatchery, Country Bird Holdings (CBH) naseBushvalley Chicken.

“Oku kuzise utshintsho olumandla kumafama eenkuku  zenyama aseLimpopo awayengazange ngaphambili akwazi ukufikelela kwimithamo elolo hlobo engatshintshatshintshiyo yomgangatho ophakamileyo wokuveliswa kwamantshontsho anosuku ubudala,” utsho uTigere. “Uqoqosho lwasekuhlaleni luya kuzuza; imisebenzi emininzi inokudalwa, yaye nemarike engekho sesikweni inokukhula.”

Oweqoqo eliyintloko yezolawulo yeCBH uBrendon de Boer ucacisa ukuba iCBH ithengisa amaqanda asele eqhanyisiwe eArbor Acre, iTigere ibeka esweni yonke inkqubo yoqanduselo lwamaqanda, yaye iBushvalley ithatha ipesenti enkulu yamantshontsho anosuku olunye ubudala. 

Wongeza ngelithi esi sakhiwo sakhiwa saza saxhaswa ngotyalomali olungamaR56 ezigidi. “UClive waphumelela ukufumana igranti yeIDC, yaye sayiqalisa inkqubo yokwenza isicelo kwisithuba esingangonyaka odlulileyo, kodwa inkxasomali karhulumente isoloko ithatha ixesha yaye sasingafundi kubambezela. Ngoko ke, Phakathi kweCBH neBushvalley sagqiba ekugqibeni sifumane inkxasomali yesikhawu ukwenzela ukuba sikwazi ukuqhubeka ngolwakhiwo.” 

Igranti yakwaTigere ekugqibeleni yafika kwangethuba kule nyanga.

Ibhetshi yokuqala yamaqanda aqhanyisiweyo wenziwe ngowama24 Agasti aqanduselwa ngowe14 Septemba, kwaba ngolo hlobo kuqalisa umjikelo apho iibhetshi ezimbini ngeveki ziyaqanduselwa, kwiintsuku eziliqela ukusuka kolunye. Ukuza kuthi ga ngoku, uTigere ugcine umyinge ogqwesileyo wokuqanduselwa kwamaqanda ongaphaya kwama90%, yaza kwiveki edlulileyo inani lilonke langaphaya kwesigidi samantshontsho anosuku olunye ubudala aye aziswa kwimarike yokufuywa kweenkuku zenyama yaseLimpopo.

The dream team who collaborated to make Northroost Hatchery a reality are Cliff Rasoesoe, Leon de Villiers, Clive Tigere, Imameleng Mothebe, Brendon de Boer, Ian Preece, and Kieron Futter. Photo: Supplied/Peter Ndele
Umfanekiso othwetyulelwe phezulu waseNorthroost Hatchery eMakhado, eLimpopo.

Eli linge lobambiswano lwaba sisiphumo esonwabisayo sentlanganiso eyayiqhubeke kwiminyaka emihlanu edlulileyo xa uTigere waye wathethana neSouth African Poultry Association ukufumana uncedo ngeprojekthi yezophando. ITigere iwuyekile umsebenzi wezoshishino lwequmrhu eMcKinsey ukuze igxininise kwishishini elisakhulayo lofuyo lweenkuku emva ekhaya eMakhado. 

Waye waqaphela izehlo ezixhaphakileyo zeenkuku ezilahliweyo ezenzeka eLimpopo, nesiphumo esingekho sihle esibangelwe koku kwishishini leenkuku elingekho sesikweni, nalapho amafama ommandla angakwaziyo ukukhuphisana neenkuku ezilahlelwa apha zisuka kwamanye amazwe ezizalise imarike. Waye waziswa kwiCEO yaseCBH owathi, ukuphendula, waqhagamshelana namahlakani wakhe aseBushvalley eseTzaneen ukubazisa koosomashishini abaselula abasekuhlaleni.

Umfama uza necebo…

Ukufumana amaqanda aqhanyisiweyo omgangatho othembekileyo yayilidabi elithe rhoqo eTigere, yaza yathi mhla iCBH yavumayo ukuthengisa amaqanda amaninzi njengoko ayefuneka, walitsibela eli thuba. Akazange atyhafiswe yinyaniso yokuba kwakufuneka ayokuthatha amaqanda eLichtenburg emNtla Ntshona, athabathe uhambo lokuya nokubuya oluziiyure ezili16 ukusuka eMakhado qho ngeveki.

“Oku kubonelelwa ngokuthe rhoqo ngamaqanda asemgangathweni ophezulu kwalitshintsha ishishini lam,” utsho uTigere. 

“Ukufumana amaqanda abhetele kakhulu kwathetha into eyayilindeleke ngakumbi, eliqondo eliphezulu lokuqanduselwa kwamaqanda, yaye ngoku iKC Hatchery yayinako ukwenza isigqibo nabathengi sokubathengisela iinkuku ngokuthe rhoqo nto leyo eyayibavumela ukuba babe neshishini unyaka wonke.”

Ngo2020, iKC Hatchery yayithengisa malunga nama19 000 wamantshontsho anosuku ubudala qho ngeveki, yaye uTiger wayesele eqalisile ukuxoxa ngamalungiselelo asesikweni kunye neCBH kwaneBushvalley. UDe Boer wayesoloko ekhangela amathuba okuqhubela phambili inkqubo yotshintsho yenkampani yakhe ngokungqinelana nesicwangciso esiphambili sokufuywa kweenkuku, yaye iKC Hatchery yayiyilungiselele yonke into. Ilinge elidityanisiweyo laye lenziwa ngokusesikweni ekugqibeleni. 

“Ukutshintsha ishishini lokufuywa kweenkuku njengoko isicwangciso esiphambili sifuna, siyakholwa ukuba iiprojekthi ezininzi ezinjengale ziyafuneka, ezaye zadityaniswa kuba kwakukho intsebenziswano phakathi kukarhulumente, abavelisi bokudityanisiweyo kwanetalente kwezoshishino, utsho uDe Boer. 

“Kukho umngeni ekufumaneni ezo projekthi ziluqilima ezinamandla aqaphelekayo kwiindawo zasemaphandleni, kodwa zikhona, yaye ukusebenzisana neIDC ukuziqwalasela yindlela yokuvulela iimarike ezintsha kwanokukhulisa eli shishini. Ndiyathemba ukuba ndingafumana iiprojekthi eziluqilima ezininzi ezinjeNorthroost, kwakunye nexabiso elingqinelana namalungiselelo okuziswa kweenkonzo ukusuka kwiindawo zoqanduselomaqanda ukuya kutsho ekusetyenzweni kwazo, apho oosomashishini basekuhlaleni abanamandla banokuxhotyiswa ngezakhono banikwe inkxaso.” 

An aerial view of the Northroost Hatchery in Makhado, Limpopo. Photo: Supplied/Peter Ndele
Ikomiti engummangaliso eyayisebenzisana ukwenza ukuba iNorthroost Hatchery ibe yinyaniso ngaba: uCliff Rasoesoe, uLeon de Villiers, uClive Tigere, Imameleng Mothebe, uBrendon de Boer, Ian Preece, kunye noKieron Futter.

Imigangatho yehlabathi ngokubanzi

Indawo yoqanduselomaqanda entsha yakhiwa injongo isekwandeni, yaye iziseko zophuhliso ziya kulungelelaniswa kwixesha elizayo ukuba ziphindaphinde amandla ezinawo ngoku. Izinto zokusebenza zoqanduselomaqanda zale mihla zathengwa kumazwe angaphandle, imithombo yamanzi yaye yakhiwa, kwaza kwafakelwa iijenereyitha ukugcina iinkqubo ziqhubeka kwimeko kacimicimi wombane. 

“Yonke into ekweli ziko ichaza okusemgangathweni, nokuhambelana mbo nemigangatho yamazwe ngamazwe,” utsho uTigere, obesoloko esebenza ngokuzijula ijacu ukususela ukuba iNorthroost yafumaneka ngeintanethi, ukuqinisekisa ukuba unabathengi kumntu ngamnye kumantshontsho amalunga ne100 000 aqanduselwa kabini ngeveki.

“Bekusoyikeka ngamanye amaxesha, ingakumbi xa umthengi osisigxina ephungula iodolo yakhe ngesiqingatha, uzibuze ukuba ingaba kuya kwenzeka ntoni ngamantshontsho ali10 000 angaphezulu. Kodwa siyayifumana indlela yethu yokwenza izinto ngale manani matsha, makhulu, yaye ngethamsanqa iBushvalley inawo amandla okuthatha amantshontsho angaphezulu ukuba sinentlekele!”

Ngokumalunga neBushvalley ezinze eTzaneen, ukuba kufutshane kweNorthroost kongezelela uncedo yaye kwenza ukuba babe nako ukubonelela ngezolawulo lwemihla ngemihla kunye nenye inkxaso kuTigere. 

I-CEO Ian Preece uthi, “INorthroost izifezekisa zonke iimfuneko zethu – ilithuba lezoshishino elilungileyo, isivumela ukuba sifake igalelo kutshintsho lwezoshishino, yaye izalisa isikhewu esiyinene sabavelisi beenkuku bazo zonke iindidi eLimpopo. Nkqu nanjengomvelisi wendibanisela onezibonelelo zoncedo ezininzi siyaxhamla ekufumaneni rhoqo amantshontsho akumgangatho ophezulu kwalapha kufutshane.”

Ngokubhekisele kuTigere kunye nabathengi bamafama akhe basekuhlaleni, iNorthroost imele Ikamva eliqaqambileyo elitsha. “Amafama aseLimpopo ngoku anako ukukhulisa amantshontsho asemgangathweni ngobuchule, ngaphandle kweendleko zezothutho eziphezulu ekungenwa kuzo ngokubanzi xa kuziswa amantshontsho asuka kumakhulu ngamakhulu eekhilomitha,” utsho. “Njengokuba iindleko zabo zisehla, zifikeleleka kangangoko, bakhulisa amashishini abo, badale imisebenzi yabo ngaphezulu, size sibe nako ukubona impendulo encomekayo isanda ngokwanda kumjikelezo wayo. 

“Ishishini leenkuku elingekho sesikweni livamise ukuqhubeka ngaphandle kwakunikwa ngqwalaselo, kodwa limele ithuba elininzi lokukhula nokwenziwa kobutyebi kwimimandla emininzi yeli lizwe apho kukho amanye ambalwa amathuba omsebenzi. Siyathemba ukuba umzekelo wethu unokusebenza njengomfuziselo urhulumente anokuwusebenzisa ukwenza ukuba oku kwenzeke nakwabanye oosomashishini ngokunjalo, ukwenzela ukuba utshintsho lukwazi ukwenzeka ngokusebenziselanayo,” utsho uTigere.

KWAKHONA FUNDA OKULANDELAYO: Indlu yokufuya iinkuku ephuculweyo inika amafama eenkuku aseKZN inkuthazo yokuntingela phezulu

Tyikityela ukufumana uMzansi Today: Vakalisa iimbono zakho ngeendaba kunye nezinto ezenzeka kuthungelwano lokuxatyiswa kweziveliso ezisiwa kubathengi.

Staff Reporter

Researched and written by our team of writers and editors.

Tags: chicken farmersLimpopo
No limits: Charlotte Mosena builds farm-to-table legacy in Gauteng
Inspiration

No limits: Charlotte Mosena builds farm-to-table legacy in Gauteng

by Vateka Halile
24th July 2026

Bad roads, winter frost, and tight budgets couldn’t stop Charlotte Mosena. As the founder of Tshimo Ya Lesego in the...

Read moreDetails
Smart logistics and pricing vital for SA’s potato industry

Smart logistics and pricing vital for SA’s potato industry

24th July 2026

SA pork prices plunge amid local market surplus

24th July 2026
How seed banks and libraries protect Mzansi’s future

How seed banks and libraries protect Mzansi’s future

23rd July 2026

SAWIPB launches opportunity to formalise wine industry skills

23rd July 2026

No limits: Charlotte Mosena builds farm-to-table legacy in Gauteng

SA pork prices plunge amid local market surplus

No one-size-fits-all: Liane’s lessons on leaving the land better

Shoprite hits 300th food garden milestone in Bredasdorp

Smart logistics and pricing vital for SA’s potato industry

Join Food For Mzansi's WhatsApp channel for the latest updates!

JOIN NOW!
Next Post
Podcast: Momentum Metropolitan uplifts women in agri

Podcast: Momentum Metropolitan uplifts women in agri

THE NEW FACE OF SOUTH AFRICAN AGRICULTURE

With 21 global awards in the first six years of its existence, Food For Mzansi is much more than an agriculture publication. It is a movement, unashamedly saluting the unsung heroes of South African agriculture. We believe in the power of agriculture to promote nation building and social cohesion by telling stories that are often overlooked by broader society.

How sustainable potato farming secures finance and future yields

5 000 to 100 000 cabbages: EC co-op gamble pays off

Paarl farmer’s heartbreak as stock thieves destroy poultry dream

This week’s agri events: 27 – 31 July

Why SA must shift from climate response to climate readiness

Agriculture’s leading ladies unite: Get ready for Soul To Soil 2026

  • Awards & Global Impact
  • Our Story
  • Contact Us
  • Cookie Policy
  • Privacy Policy
  • Copyright

Contact us
Office: +27 21 879 1824
News: info@foodformzansi.co.za
Advertising: sales@foodformzansi.co.za

Contact us
Office: +27 21 879 1824
News: info@foodformzansi.co.za
Advertising: sales@foodformzansi.co.za

  • Awards & Global Impact
  • Our Story
  • Contact Us
  • Cookie Policy
  • Privacy Policy
  • Copyright

Chat Options

I'm Lerato, your AI assistant!
No Result
View All Result
  • News
  • Changemakers
  • Lifestyle
  • Farmer’s Inside Track
  • Food for Thought

Copyright © 2024 Food for Mzansi

This website uses cookies. By continuing to use this website you are giving consent to cookies being used. Visit our Privacy and Cookie Policy.